ÜÇLÜ VE DÖRTLÜ TEST GEREKLİ Mİ? NEDEN YAPILIR?

Üçlü veya dörlü test yaptıranlar nasıl karar vermeli?
Günümüzde dörtlü test daha yaygın kullanılmaktadır çünkü başarı oranı üçlü teste göre daha yüksektir. Üçlü ve dörtlü testin amacı aynıdır tek fark dörtlü testte başarı oranının daha yüksek olmasıdır, bu nedenle burada bahsedilenler her iki test için de aynen geçerlidir. Bu testler doğum öncesi  tarama testleridir, tarama testleri kesin tanı koyan testler değildir, bir hastalık hakkında tarama yapmaya ve şüpheli olguları tespit etmeye yararlar. Bu testleri yaptırmadan önce anne ve babanın testlerin neden yapıldığı, hangi konularda fayda sağlayacağı, hangi konularda fayda sağlamayacağı, test sonucunda hangi kararlar verilmek zorunda kalınabilir gibi konularda detaylı bilgi sahibi olmalıdır. Bu bilgilendirme sonrasında anne ve baba isterse bu testleri yaptırır, istemezse yaptırmayabilir, zorunlu değildir, ancak günümüzde aile uygun görürse bütün gebeliklerde önerilir.

Üçlü - dörtlü test neden yapılır? Amacı nedir?
Üçlü ve dörtlü test bebekte 3 hastalığın taranması için yapılır. Bunlar trizomi 21 (Down sendromu), trizomi 18 (Edwards sendromu) ve nöral tüp defektleridir.

Üçlü ve dörtlü testte ikili testten farklı olarak sadece nöral tüp defekti denilen hastalıkların taranması yapılabilir. Bunu sağlayan AFP hormon ölçümüdür. Bu konuda detaylı bilgiye "afp yüksekliği" yazısında ulaşabilirsiniz. Üçlü ve dörtlü testte nöral tüp defekti hastalıkları yüksek oranda saptanabilir ancak üçlü-dörtlü test yapmadan sadece AFP hormonu ölçümü ile de bu hastalığın taranması mümkündür bu nedenle üçlü ve dörtlü test yapılmasındaki esas amaç trizomi 21 (Down sendromu) ve da trizomi 18 taramasıdır.

Üçlü ve dörtlü test yaptırmayı düşünenler öncelikle şunları bilmelidir:
1- Down sendromu (trizomi 21) olması anne karnında bir bebeği dört aylıkken düşük ile aldırmayı gerektirir mi? Bu bebeği aldırmakla normal bir bebeği aldırmak arasında ne kadar fark vardır? Bu konuda dünya üzerinde çok farklı görüşler ve tartışmalar vardır. Dünyadaki bazı görüşler şöyle der: Bazı ölümcül anomalilere sahip bebekler zaten doğumdan sonra ölecekleri için gebeliğin erken aylarında düşükle alınmaktadır ancak Down sendromu genellikle ölümcül bir hastalık değildir, bu bebekler yüksek oranda doğumdan sonra uzun yıllar yaşarlar, bu yüzden düşükle alınmaları gerekmez. Dünyadaki bazı görüşler de bu bebeklerin zor bir yaşam yaşayacaklarını, doğumdan sonra birçok hastalık ve ameliyat geçirme riskleri olduğunu söyler ve bu nedenle düşükle alınabileceklerini savunur. Bu konu her anne bananın kendisinin karar verebileceği bir konudur. Doktorlar bu konularda sadece aileye aydınlatıcı bilgiler verir, kararı aileye bırakırlar. Bu soruya cevap vermeye çalışan anne babanın öncelikle Down sendromlu bir insanın özelliklerini ve nasıl bir yaşam sürebileceğini çok iyi bilmesi gerekir. Bu konuda ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Down sendromlu bir bebek doğarsa yaşamın ilk yıllarında kaybedilebileceği gibi 50-60 yaşlarına kadar da yaşayabilir. Aile isterse gebeliğin 24. haftasına kadar gebeliğin sonlandırılmasına kanunlar izin vermektedir.
2- Üçlü veya dörtlü test yaptırmak Down sendromlu bir bebek sahibi olmamı kesin engeller mi? Bu sorunun cevabı hayır. Üçlü test Down sendromlu bebeklerin ancak %70'ini tespit edebilir, bu oran dörtlü teste %80'dir. Daha sonra yapılacak olan ayrıntılı ultrason ve tetkikler de asla Down sendromlu bebeklerin hepsinin tespit edilmesini sağlayamaz.  Üçlü veya dörtlü test sonucunun normal gelmesi bebekte kesinlikle Down sendromu olmadığı anlamına gelmeyecektir. Yukarıda da belirtildiği gibi  üçlü veya dörtlü  test Down sendromlu bebeklerin hepsini tespit edemez, az bir kısmında test sonucu normal gelerek yanıltıcı olabilir, bunu engellemenin bir yolu yoktur.
3-  Üçlü veya dörtlü  test sonucunda Down sendromu riski çıkması bebekte kesin Down sendromu olduğunu göstermez, bunu netleştirmek için amnioyosentez yaptırmak gerekecektir. Bu işlemin yaklaşık 200'de bir düşüğe neden olma riski vardır. Amniosentez yaptırmayacak bir annenin üçlü veya dörtlü test sonucu net bilgi vermeyeceği için strese sebep olarak faydadan çok zarar getirecektir.
4-  Hamilelikte  üçlü veya dörtlü  test yapılması bebekte sadece trizomi 21,trizomi 18 ve nöral tüp defekti varlığı hakkında bilgi verebilir. Bunun dışındaki hastalıkları gösteremez. Örneğin  üçlü veya dörtlü testi normal çıkan bir bebekte kalp anomalisi, böbrek anomalisi, beyin anomalisi hatta zeka geriliğine neden olan bir hastalık olabilir. Bu testlere halk arasında "zeka testi" denmesinin sebebi Down sendromunda zeka geriliği olmasıdır, bu testler bebeğin zeka düzeyini ölçemez, zeka geriliği yapabilen bütün hastalıkları tespit edemez.

Üçlü ve dörtlü test yaptırmayanlar:
Üçlü veya dörtlütest yaptırmayanlar şu risklerle karşı karşıya kalacaklarını bilmelidir:
1- Gebelikte bebekte down sendromu varsa bunu tespit edebilecek en başarılı testlerden birisi dörtlü
testtir. En iyi ultrasonografi cihazları bile bu kadar başarılı olamaz. Üçlü ve dörtlü test yapılmadığı taktirde bebekteki down sendromunun tespit edilmeme oranı yüksektir.
2- Trizomi 18 için durum farklıdır, bu hastalığa ait bulgular ultrason ile %90 gibi yüksek oranda tespit edilebilmektedir.


İlgili Konular:
- Üçlü Tarama Testi Nedir?
- Dörtlü Tarama Testi Nedir?
- AFP Yüksekliği
- Üçlü ve Dörtlü Test Sonuçlarının Yorumlanması
Tamamını >>

ÜÇLÜ - DÖRTLÜ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI

Gebelikte (hamilelikte) üçlü ve dörtlü test sonuçları nasıl değerlendirilir?
Üçlü ve dörtlü tarama testlerinin amaçları ve sonuçları birbiri ile aynı olduğu için birlikte anlatılacaktır. Bu yazıda yazılan her şey her iki test için de geçerlidir aralarındaki tek fark dörtlü testin down sendromlu bebekleri tespit etme başarısının daha yüksek olmasıdır. Bu testleri yaptırmadan önce anne ve aile teslerin amacını ve sonuçta aileye hangi konularda bilgi verebileceğini, hangi konularda bilgi veremeyeceğini iyi anlamalıdır. Testin sonucunun iyi veya kötü çıkması ne işe yarayacak, hangi konularda fikir verecek bilimnmelidir. Bunları bilen ve anlayan aile eğer isterse üçlü veya dörtlü testi yaptırmalıdır, istemezse yaptırmayabilir bu konuda karar aileye aittir.

Üçlü ve dörtlü tarama testi sonucunda yazanlar:
Üçlü testte anne kanında üç hormonun B-HCG, AFP, uE3 (estriol) ölçümü yapıldığı için sonuç kağıdında bunların değerleri ve bu değerlere göre hesaplanan risk oranları aşağıdaki gibi yazar. Dörtlü testte bunlara ek olarak İnhibin-A da değerlendirilir.
Trizomi 21 (Down sendromu) riski: .....
Trizomi 18 (Edwards sendromu) riski: .....
Yaş riski (Age risk): .....
AFP Mom değeri: .....
Risk of open spina bifida (Açık spina bifida riski): .....

Burada down sendromu riski sınırı genellikle 1/270 kabul edilir. Bu sınırın üzerindeki riskler yani 1/200, 1/100, 1/50 gibi değerler yüksek riskli kabul edilir. Bu sınırın altındaki değerler yani 1/300, 1/1000 gibi düşük riskli kabul edilir. Trizomi 18 için bu sınır genellikle 1/100 olarak alınır. Aynı şekilde bunun üstündeki değerler yüksek riskli, altındaki değerler düşük riskli olarak belirlenir. Yaş riski ise annenin yaşındaki kaç kadından birinde down sendromu riski olabileceğini gösterir.

AFP değeri 2.5 MoM üzerinde ise yüksek kabul edilir. Bu değerin yüksek olması nöral tüp defekti (açık spina bifida) riski olduğunu gösterir.Nöral tüp defektleri (NTD) bebeğin beyin ve omuriliği ile ilgili bazı anomalilere verilen isimdir, detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Üçlü veya dörtlü test sonucunda yüksek risk çıkması ne anlama gelir?
Gebelikte üçlü veya dörtlü test sonucunda risk oranının yüksek riskli çıkması bebekte belirtilen oranda down sendromu olabileceği anlamına gelir. (Edwards sendromu riski ayrıca değerlendirilir) Örneğin Down sendromu riski (Downs risk) 1/100 gelmiş ise bu bebekte 100'de bir oranında Down sendromu olma riski vardır anlamına gelir. Bebekte kesin Down sendromu olduğu anlamına gelmez, hatta bebekte yüzde 99 oranında Down sendromu yoktur anlamına gelir. Bu durumda bebekte Down sendromu var mı yok mu kesin öğrenmek için amniosentez ile durum kesin olarak netleştirilebilir. Tabi bunun kararını yine aileye aittir çünkü  amniosentez yapılan hamileliklerde çok az da olsa düşük riski vardır, düşük yaklaşık 200-300 gebelikte bir gerçekleşebilir. Aile amniyosentez yaptırmak isterse birkaç gün içerisinde kesin sonucu öğrenebilir, yaptırmak istemezse kesin sonuç ancak doğumda görülebilecektir.

Üçlü veya dörlü test sonucunda düşük risk çıkması ne anlama gelir?
İkili test sonucunda risk oranının yukarıda belirtildiği gibi 1/270'den düşük örneğin 1/1000 gelmesi bebekte Down sendromu olma riskinin düşük olduğunu gösterir ama bebekte kesin down sendromu olmadığı anlamına gelmez. Örneğin sonuç 1/1000 ise bebekte down sendromu riski binde birdir yani çok düşüktür ama sıfır değildir, aile bunu doğru anlamalıdır.

Üçlü ve dörtlü test sonucu hangi hastalıkları gösterir, hangilerini göstermez?
Hamilelikte üçlü ve dörtlü test yaptırmak sadece Down sendromu, Trizomi 18 e nöral tüp defekti denilen üç hastalığın riskini gösterebilir. Bunların dışındaki hastalıklar hakkında bilgi vermez. Bu testlerin sonuçlarının normal olması bebekte her şeyin normal olduğu anlamına gelmez, bebekte kalp veya diğer organ anomalileri olabilir, doğuştan bazı sakatlıklar olabilir. Bu testlere halk arasında "zeka testi" denilmesinin nedeni Down sendromlu bebeklerde zeka geriliği görülmesidir, bu testler bebeğin zeka düzeyini ölçemez.

İlgili Konular:
- AFP Yüksekliği
- Üçlü Tarama Testi Nedir?
- Dörtlü Tarama Testi Nedir?
- Doğum Öncesi Tarama Testleri
Tamamını >>

DÖRTLÜ TEST NASIL YAPILIR?

DÖRTLÜ TARAMA TESTİ NASIL YAPILIR?
Dörtlü test ne zaman yapılır?
Gebelikte dörtlü test 16-20 (bazı merkezlerde 15-22) haftalar arasında yapılır. Bu haftaların dışında yapılamaz.

Nasıl yapılır?
Hamilelikte dörtlü test yapılacağı gün anneye önce ultrason muayenesi yapılır ve bebeğin ölçümleri alınır. Aynı gün anne tahlil için kan verir. Kanın aç karnına veya tok karnına verilmesi sonucu etkilemez. Aynı normal kan tahlillerinde olduğu gibi az miktarda kan alınır ve bu kanda B-HCG, u-E2 (serbest estriol), AFP, İnhibin-A isminde 4 değere bakılır. Bu değerlerle birlikte ultrasonda ölçülen değerler ve annenin doğum tarihi, son adet tarihi, kilosu, sigara kullanıp kullanmadığı gibi bilgiler bilgisayar programına girilir. Bilgisayar programı yaptığı hesaplamalar sonucunda risk düzeyini belirler. Sonuçta trizomi 21 (Down sendromu), trizomi 18 (Edwards sendromu) ve nöral tüp defekti için üç ayrı risk sonucu verir.

Sonuç kaç günde çıkar?
Dörtlü test sonucu en geç bir kaç gün içerisinde çıkmaktadır. Sonuç çıktığında mutlaka doktorunuza göstermelisiniz. Sonuçtaki riskin düşük veya yüksek olmasına göre hamilelikte bundan sonra izlenecek yol size anlatılacaktır. Düşük riskli sonuçlarda bir müdahale yapılmazken yüksek riskli sonuçlarda CVS veya amniyosentez yapılabilir, buna doktorun aydınlatması ile aile karar vermelidir.

Dörtlü test fiyatı kaç liradır?
Testin yapıldığı hastaneye veya labaratuara göre değişebilir ancak ortalama 100 - 200 TL civarında değişmektedir. SGK ve özel sigortalar anlaşmalı hastanelerde dörtlü test ücretini karşılamaktadır.


İlgili Konular:
Dörtlü Tarama Testi Nedir?
Üçlü ve Dörtlü Test Sonuçlarının Yorumlanması
Üçlü ve Dörtlü Test Gerekli Mi? Neden Yapılır?
Doğum Öncesi Tarama Testleri
Tamamını >>

DÖRTLÜ TARAMA TESTİ NEDİR?

GEBELİKTE (HAMİLELİKTE) DÖRTLÜ TEST NEDİR?
Gebelikte dörlü test (Quadruple test)  üçlü test ile tamamen aynı amaçla yapılan bir testtir ancak üçlü teste göre başarısı daha yüksektir. Dörtlü testte down sendromlu bebek tespit etme oranı %80'dir. Üçlü testte anneden alınan kanda değerlendirilen  B-hCG ve serbest estriol (uE3) ve AFP düzeylerine ek olarak dörtlü testte İnhibin-A düzeyinin de formüle katılması testin başarısını yükseltmektedir. Bu dört maddenin anne kanında ölçülmesinden dolayı adı dörtlü testtir, aynen ikili ve üçlü testte olduğu gibi. Anneden aynen normal kan tahlillerinde olduğu gibi az miktarda kan alınaran dörtlü tarama testi değerlendirmesi yapılır.

Trizomi 21 ve 18 zeka geriliği, kalp anomalileri ve diğer organ anomalileri olan hastalıklardır. Bu testlere zeka testi denmesinin nedeni de budur, dörtlü test bebeğin zeka düzeyini ölçen bir test değildir.

İlk trimesterde 11-14 haftalar arasında tarama testlerini yani ikili test, kombine test ve NT ölçümlerini yaptırmayanlar, zamanını kaçıranlar için sonradan önerilebilecek en iyi test dörtlü testtir.

Dörtlü test sonucuna göre risk belirleme:
Dörtlü testte aynen üçlü testte olduğu gibi Down sednromu (trizomi 21), Edwards sendromu (trizomi 18) ve nöral tüp defekti anomalilerinin risk araştırması yapılır. Detaylı bilgi için üçlü test yazısına bakabilirsiniz. Tek farkı burada tespit etme başarısı daha yüksektir. Aynen ikili test ve üçlü test gibi dörtlü test de bebekte kesin olarak hastalık varlığını göstermez, sadece bebekte bu kromozomal anomalilerin bulunma riskinin normalden yüksek olduğunu gösterir ancak bu yüksek riske rağmen bebeğin tamamen normal olma ihtimali de vardır. Bu nedenle kesin tanı için CVS ve amniosentez gibi yöntemler uygulanır.
35 yaş üzerindeki gebelere risk fazla olduğu için "genellikle" dörtlü test yapılmasına gerek duyulmadan direkt olarak amniosentez önerilir.

İlgili Konular:
- Dörtlü Tarama Testi Nasıl Yapılır?
- Üçlü ve Dörtlü Test Sonuçlarının Yorumlanması
Üçlü ve Dörtlü Test Gerekli Mi? Neden Yapılır?
- AFP Yüksekliği
Doğum Öncesi Tarama Testleri
Tamamını >>

DÖRTLÜ TEST

Dörtlü Test (Quadruple test)
Üçlü Teste inhibin-A ölçümünün de eklenmesi ile duyarlılığı daha da artmış olan dörtlü test yapılır. Üçlü testte %60 larda olan güvenilirlik dörtlü testte %80 'lere varır.
Üçlü test gibi down sendromu, Trizomi 18, nöral tüp defekti'nin bebekte olma riskini belirleyen bir tarama testidir.
Dörtlü teste incelenen maddeler beta-hCG, Alfa-feto protein (AFP), Serbest Estriol (uE3), inhibin-A 'dır.
Testin amacı, yorumlanması ve mantığı üçlü test ile aynıdır. Detaylı bilgi için üçlü test konusuna bakınız. Üçlü test gibi 16-20 haftalar arasında yapılır.
Üçlü teste göre dörtlü testte down sendromu yakalama oranı daha yüksektir (%80), ve yanlış pozitiflik oranı yani normal bebeklere yapılan amniyosentez oranı daha azdır (%4-5).

Dörtlü test üçlü teste göre daha başarılı bir tarama testi olmakla beraber ikili kombine test kadar başarılı değildir. Bu nedenle sadece dörtlü test yapılmasındansa sadece ikili kombine test yapılması daha çok önerilir. Ancak 11-14 hafta arasında ikili kombine testi yaptıramamış, kaçırmış kişilerin daha sonra 16-20 hafta arasında üçlü test yaptırmak yerine dörtlü test yaptırmalar çok daha faydalı olacaktır.


Burada şu noktaya her zaman dikkat etmek gerekir: İkili, üçlü ve dörtlü test bebekte bir anomali yada sakatlık olduğunu kesin olarak asla gösteremez sadece anomali riskinin normale göre arttığını yada artmadığını işaret eder. Anomali olup olmadığını kesin olarak bize gösterecek yöntem ise amniosentez veya CVS veya kordosentezdir. (Amniosentez: anne karnından bebeğin kesesinden su alma işlemi) Trizomi 21 yada 18 gibi anomaliler her zaman ultrasonda farkedilemez. Ayrıca bu testlerin normal çıkması da bebekte kesinlikle anomali olmadığı anlamına gelmez. Bu testlerin belli oranda hata payları vardır.


İlgili Konular:
- İkili Tarama Testi Nedir?
- Üçlü Tarama Testi Nedir?
- Amniosentez
- Gebelikte Zeka Testi Nedir? Ne zaman Yapılır?
Tamamını >>

UYARI: Sitedeki bilgiler hastalıkların tanı ve tedavisinde kullanılmamalıdır.
Yazıların her hakkı saklıdır, izinsiz kullanılamaz. devamı >>

Dr. Dinçer Yıldırım
Şu an sitede   ziyaretçi var. Haritada izle >>
"Gebelik ve kadın hastalıkları konusunda ayda 1 milyondan fazla ziyaretçi sayısı ile en çok tıklanan, en geniş içerikli site"